ŻEGNAMY O. DR. JANA GOLONKĘ
Z wielkim smutkiem informujemy, że dnia 9 marca 2026 zmarł Ojciec dr Jana Golonka – wieloletni kustosz zbiorów wotywnych na Jasnej Górze .
Laureat Nagrody ZG SKZ im. ks. prof. Janusza Stanisława Pasierba Conservator Ecclesiae (2014).
O. płk Jan Golonka urodził się 20 sierpnia 1936 roku w Niemi w woj. nowosądeckim. Z Klasztorem Ojców Paulinów na Jasnej Górze w Częstochowie, w którym pełnił obowiązki bibliotekarza, archiwisty i konserwatora sztuki, związał całe swoje życie.
W latach 70. dwudziestego wieku został kustoszem Jasnogórskich Zbiorów Sztuki Wotywnej. Nadzorował prace konserwatorskie na Jasnej Górze prowadzone też na podstawie jego badań. Ma tytuł doktora nauk humanistycznych, który uzyskał na podstawie dysertacji „Ołtarz Jasnogórskiej Bogurodzicy”.
Prowadził badania naukowe, dzięki którym zrekonstruował hebanowy ołtarz w Kaplicy Cudownego Obrazu. Przywrócił mu oryginalny wygląd z XVII wieku. Czuwał nad rekonstrukcją bastionu św. Rocha, gdzie powstaje skarbiec narodowy. Można tam oglądać część fortyfikacji z czasów potopu szwedzkiego. To dzięki jego dyplomatycznym zabiegom Paulinom udało się wypożyczyć od Szwedów oryginał listu przeora Augustyna Kordeckiego do Burcharda z 1655 r. na wystawę, którą przygotował na 350-lecie cudownej obrony Jasnej Góry. Napisał ponad 150 artykułów o historii Jasnej Góry. Jest współautorem albumu o Jasnej Górze ze zdjęciami Adama Bujaka.
Organizował plenery artystyczne, wystawy (również poza granicami kraju, m.in. w USA) i ekspozycje Skarbca – wotywnego dziedzictwa kultu częstochowskiego Sanktuarium: Arsenału, Muzeum 600-lecia Jasnej Góry i Bastionu Św. Rocha.
Z Ordynariatem Polowym o. Golonka jest związany od 1992 r. Pierwszą posługę wykonywał w Garnizonie Częstochowa. Następnie przydzielony został do Garnizonu w Tarnowskich Górach. W 2008 r. otrzymał godność Kanonika Honorowego Kapituły Katedry Polowej Wojska Polskiego pw. Matki Bożej Królowej Polski.
Wielokrotnie nagradzany, jest m.in. laureatem nagrody imienia Juliusza Ligonia za 1990 r., nagrody Prezydenta Miasta Częstochowy w dziedzinie kultury za 1992 r. oraz nagrody Karola Miarki za 1994 r.
Został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi RP, Złotym Medalem za Zasługi dla Obronności Kraju, Medalem Siły Zbrojne w Służbie Ojczyzny, a także szeregiem medali kombatanckich i resortowych. W 2006 roku został wyróżniony przez Instytut Pamięci Narodowej honorowym tytułem Kustosza Pamięci Narodowej W 2012 r. za wybitne zasługi w upowszechnianiu historii sztuki sakralnej, za osiągnięcia w pracy naukowo-publicystycznej został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, a w 2019 r. – Medalem „W służbie Bogu i Ojczyźnie".
Msza święta pogrzebowa zostanie odprawiona w najbliższy piątek, 13 marca, o godz. 11.00. Liturgia odbędzie się w Bazylice Jasnogórskiej.
Bezpośrednio po mszy nastąpi złożenie ciała zmarłego paulina w grobowcu zakonnym. Uroczystość odbędzie się na cmentarzu św. Rocha w Częstochowie.
Rodzinie oraz Bliskim składamy wyrazy głębokiego żalu i współczucia
Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków
PRAWO, PRAKTYKA, PRZYSZŁOŚĆ.
O GMINNEJ EWIDENCJI ZABYTKÓW W GLIWICACH.
W dniu 3 marca 2026 r. w Urzędzie Miejskim w Gliwicach odbyło się ogólnopolskie seminarium eksperckie pt. „Ewidencja zabytków w praktyce samorządów: wyzwania, standardy i kierunki rozwoju w świetle nadchodzących zmian legislacyjnych”.
Wydarzenie zostało zorganizowane przez Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków, Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Prezydenta Miasta Gliwice. W seminarium uczestniczyli przedstawiciele służb konserwatorskich, samorządowi konserwatorzy zabytków, przedstawiciele środowisk społecznych oraz osoby zawodowo związane z ochroną dziedzictwa kulturowego.
Seminarium otworzyło wystąpienie pani Ewy Pokorskiej-Ożóg, Miejskiej Konserwator Zabytków w Gliwicach, która przybliżyła uczestnikom historię oraz najcenniejsze zabytki Gliwic. Następnie mgr Roman Marcinek, Wiceprezes Zarządu Głównego SKZ, zaprosił radcę prawnego Mirosława Rymera ze Śląskiego Urzędu Ochrony Zabytków w Katowicach do przedstawienia genezy oraz kolejnych etapów wdrażania przepisów dotyczących gminnej ewidencji zabytków. W dalszej części wystąpień omówiono również aspekty prawne i gospodarcze funkcjonowania gminnej ewidencji zabytków, ze szczególnym uwzględnieniem praktyki samorządowej.
Po części referatowej odbyła się szeroka dyskusja, w której udział wzięli zarówno zwolennicy, jak i krytycy obecnego modelu gminnej ewidencji zabytków. Uczestnicy zgodnie podkreślali, że instytucja ta od 2010 r. budziła wątpliwości w zakresie zgodności z ustawą zasadniczą. Samorządowi konserwatorzy zabytków wskazywali, że przez lata wykonywali swoje zadania w oparciu o przepisy oceniane jako wadliwe, a ich konwalidacja jest niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania systemu ochrony zabytków na poziomie lokalnym.
Jednocześnie wyrażano obawy, że projektowane zmiany legislacyjne mogą doprowadzić do utraty praktycznej wartości kart ewidencyjnych tworzonych przez ostatnie kilkanaście lat, a tym samym do osłabienia ochrony obiektów dotychczas ujętych w gminnych ewidencjach zabytków. Zwracano również uwagę na znaczenie odpowiednio skonstruowanych przepisów przejściowych, których brak lub nieprecyzyjność mogą istotnie utrudnić wdrażanie nowych rozwiązań.
Uczestnicy seminarium zgodnie zadeklarowali wolę kontynuowania spotkań i dalszej wymiany doświadczeń w celu wypracowania wspólnego stanowiska środowiska konserwatorskiego wobec planowanych zmian. Samorządowi konserwatorzy zabytków zwrócili się również z prośbą o przekazanie wniosków z seminarium Generalnemu Konserwatorowi Zabytków.
ŻEGNAMY MGR. JANA GROMNICKIEGO (1932-2026) - WYBITNEGO ARCHEOLOGA I DOKUMENTALISTĘ
CZŁONKA ZAŁOŻYCIELA SKZ, SEKRETARZA GENERALNEGO ZG SKZ (1998/99)
Z wielkim żalem informujemy, że 3 lutego 2026 r. zmarł Jan Gromnicki, wieloletni działacz Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków i jego Sekretarz Generalny.
Archeolog (ur. 1932); absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Od 1957 zatrudniony w Zakładzie Archeologii Polski (później: Małopolski) Instytutu Historii Kultury Materialnej PAN (później: Instytut Archeologii i Etnologii PAN) w Krakowie, od 1964 w PAN w Warszawie; w latach 1962-1966 wykładał na Wydziale Humanistycznym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Uczestniczył m.in. w badaniach zespołu osadniczego w Igołomii k. Krakowa, grodziska w Stradowie, prowadził badania cmentarzyska w Zagości i osad w Dalewicach.
Działał w stowarzyszeniach i organizacjach na rzecz ochrony zabytków (głównie archeologicznych): Polskiego Towarzystwa Archeologicznego i Numizmatycznego oraz Komisji Ochrony Zabytków PTTK. W roku 1973 rozpoczął pracę w Zarządzie PP Pracownie Konserwacji Zabytków w Warszawie na stanowisku specjalisty, a następnie głównego specjalisty ds. badań archeologicznych; w 1983 został powołany na stanowisko dyrektora Oddziału Badań i Konserwacji PP PKZ w Warszawie, obejmującego kilkanaście pracowni konserwatorskich.
Jest autorem ponad 100 publikacji, dotyczących głównie ochrony zabytków archeologicznych, zabytkowych ogrodów, nazewnictwa warszawskich ulic. W latach dziewięćdziesiątych radny warszawskiej dzielnicy Śródmieście i Sejmiku Samorządowego. Przez kilka kadencji członek Komisji Nazewnictwa ulic Warszawy. Aktywnie uczestniczył w tworzeniu Słownika Biograficznego Konserwatorów Polskich wydawanego przez SKZ.
Uhonorowany złotym medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2021).
Rodzinie Zmarłego składamy wyrazy współczucia
Zarząd Główny Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków
Uroczystości pogrzebowe, odbędą się w poniedziałek dnia 16 lutego 2026 roku w Warszawie.
Ceremonia pożegnalna rozpocznie się Mszą Świętą o godz. 11.30 w Kościele Najświętszego Zbawiciela przy placu Zbawiciela.
Dalsza część uroczystości pogrzebowych będzie miała miejsce na Cmentarzu Ewangelicko-Reformowanym, przy ulicy Żytniej 42.
28 STYCZNIA 2026 - ODZNACZENIA MINISTERIALNE W PAŁACU WILANOWSKIM
W uznaniu szczególnych zasług dla ochrony dziedzictwa kulturowego, na podstawie art. 7 ustawy z dnia 25 października 1991 roku o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, na wniosek Zarządu Głównego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków, nadała brązowe medale Zasłużony Kulturze GLORIA ARTIS:
- Pani Joannie Bielawskiej-Pałczyńskiej
– Miejska Konserwator Zabytków w Poznaniu - wielce zasłużona dla wielkopolskiego muzealnictwa, jest wielką popularyzatorką powojennej architektury modernistycznej na terenie Poznania, autorką wielu studiów konserwatorskich oraz licznych publikacji poświęconych zabytkom architektury. Jest wielką edukatorką dzieci i młodzieży. - Pani Barbarze ZIN
– dr Barbara Zin jest profesorem Wydziału Architektury P.K. Redaktorem naczelnym czasopisma naukowego Wiadomości Konserwatorskie – wydawanego przez ZG SKZ, autorką wielu publikacji naukowych poświęconych badaniom historyczno-architektonicznym, dokumentacji historyczno-konserwatorskich. Pod jej koordynacją i promotorstwem powstało kilkadziesiąt prac dyplomowych, dotyczących historycznych obiektów niszczejących, zdegradowanych, oczekujących na interwencję konserwatorską.
W uznaniu szczególnych zasług w opiece nad zabytkami Generalna Konserwator Zabytków Pani Bożena Żelazowska nadała na wniosek ZG SKZ - Złotą Odznakę za Opiekę nad Zabytkami
- Panu Jackowi TREICHElOWI Jest Sekretarzem Generalnym ZG PTTK. Jest przykładem prawdziwego opiekuna zabytków. Z pasją działa na rzecz zachowania zabytków ukochanego miasta Grudziądza. Autor szeregu edukacyjnych inicjatyw m. innymi stworzył i rozpropagował projekt – „Gotyckiego Szlaku Regionu Grudziądzkiego”. Współorganizował I Społeczny Kongres Ochrony Zabytków.
28 STYCZNIA 2026 - SPOTKANIE NOWOROCZNE W PAŁACU WILANOWSKIM – WRĘCZENIE NAGRÓD I WYRÓŻNIEŃ W KONKURSIE GKZ I SKZ – EDYCJA 2025
Podczas Gali laureaci Konkursu odebrali z rąk Sekretarz Stanu w MKiDN, Generalnej Konserwator Zabytków Bożeny Żelazowskiej oraz Prezesa Zarządu Głównego Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków Jacka Rulewicza przyznane nagrody i wyróżnienia, a z rąk dyrektora Muzeum Pawła Jaskanisa interesujące wydawnictwa muzealne.
PODPISANIE POROZUMIENIA O WSPÓŁPRACY ZG SKZ Z ZARZĄDEM KOMITETU KOPCA KOŚCIUSZKI
14 stycznia 2026 r spotkaniem w salach Komitetu Kopca Kościuszki i podpisaniem porozumienia o współpracy między nim i Zarządem Głównym Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków podsumowaliśmy działania organizacyjne III Kongresu Konserwatorów Polskich i rozpoczęliśmy przygotowania do cyklu wydarzeń z okazji 45-lecia SKZ. Dokument, formalnie potwierdzający dobrą i od dawna trwającą współpracę, podpisali prezesi - prof. dr hab. Piotr Dobosz i mgr Jacek Rulewicz.
Zarząd Kopca otrzymał Złotą Odznakę SKZ w uznaniu zasług tej najdłuższej stażem organizacji ochrony zabytków w Polsce (od 1820). Część przybyłych, osoby zasłużone dla ratowania i popularyzacji dziedzictwa, uhonorowano medalem pamiątkowym Komitetu, dziełem prof. Czesława Dźwigaja.