Wykaz najważniejszych spraw z życia Oddziału Gdańskiego SKZ


Opracowanie:
prof. zw. dr hab. inż. arch. Aleksander Piwek
Współpraca:
mgr inż. arch. Tomasz Błyskosz



1984-1988
- prelekcja J. Stankiewicza "Konserwatorskie refleksje z voyage".
- 4 spotkania o tematyce konserwatorskiej na terenie Gdańska.

1988-1992
- prelekcja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Tadeusza Chrzanowskiego - "Aktualne problemy konserwatorskie woj. gdańskiego"
- wypowiedź Marka Konopki o działalności Zarządu Głównego SKZ
- udział w pracach wykończeniowych budynku przeznaczonego na Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego, gdzie Oddział Gdański SKZ uzyskał swoją siedzibę
- omówienie problematyki nowelizacji ustawy o ochronie dóbr kultury, jak i zagadnień o znaczeniu lokalnym do których należały: zagospodarowanie Wyspy Spichrzów, koncepcja budowy hotelu i domu towarowego w Sopocie
- omówiono funkcjonowanie Państwowej Służby Ochrony Zabytków i jej wspomagania przez inne instytucje,
- zapoznanie członków Oddziału z projektem statutu SKZ,
- podjęto się organizacji konkursów na stanowisko WKZ w Gdańsku,
- odniesiono się do problematyki konserwatorskiej kościoła NPM, wnętrza Dworu Artusa, zagospodarowania wyspy na Kanale Raduni.

1992-1995
- prezentacja i dyskusja nad planem Śródmieścia Gdańska,
- dyskusja o spuściźnie dokumentacyjnej i naukowo-konserwatorskiej PKZ,
- omówienie spraw własności, prywatyzacji i adaptacji pomieszczeń znajdujących się na Głównym Mieście w Gdańsku,
- dyskusja nad odnową fortyfikacji średniowiecznych Głównego Miasta w Gdańsku,
- sprawozdanie z IX Walnego Zjazdu Sprawozdawczego SKZ w Krasiczynie,
- omówienie problemów konserwatorskich Śródmieścia Gdańska,
- dyskusja nad problemami konserwatorskimi Gdańska (dwukrotnie),
- dyskusja o strukturach i pracach prowadzonych przez ROSiOŚK w Gdańsku i PSOZ w Gdańsku,
- dyskusja o dokumentowaniu środowiska kulturowego,
- modernizacja i przekształcenie parterów usług handlowych w miejskich zespołach zabytkowych,
- wizja lokalna i dyskusja o problemach konserwatorskich restauracji w Ratuszu Głównego Miasta w Gdańsku.

1995-2001
- dyskusje środowiskowe (także z udziałem WKZ) na bieżące sprawy konserwatorskie,
- interwencja w ratowaniu sklepień Kaplicy Królewskiej w Gdańsku,
- omówienie spraw nurtujących środowisko konserwatorskie; wynikające z dyskusji wnioski i postulaty zostały przedstawione zainteresowanym stronom: władz lokalnych, inwestorom i służbom konserwatorskim,
- udział w dyskusjach z zespołami autorskimi i wyrażenie opinii o miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego.

2001-2002
- omówienie bieżących problemów konserwatorskich Ratusza Staromiejskiego,
- z inicjatywy Oddziału Gdańskiego, przy współpracy z dwoma innymi gdańskimi oddziałami Stowarzyszenia Historyków Sztuki i Sekcji Konserwatorów Dzieł Sztuki przy ZPAP ustanowiono 9 października 2000 roku Nagrodę im. prof. Jerzego Stankiewicza. Jest ona przeznaczona dla osoby lub osób, które wykazały się znacznymi osiągnięciami w historii, ochronie i konserwacji zabytków na terenie Pomorza Wschodniego.

2002-2005
Na odbywających się średnio raz w miesiącu spotkaniach omawiano bieżące działania konserwatorskie:
- zajmowano pisemne stanowisko w sprawach historii i konserwacji zabytków zgłoszonych przez WKZ, instytucji państwowych, a także wykonawców prac konserwatorskich
- przedstawienie przez autorkę badań dziejów fryzu na Wieży Więziennej w Gdańsku, a następnie dyskusje wraz z WKZ nt. realizacji przedstawionego projektu,
- dyskusja o wystroju malarskim wielkiej sali Ratusza Staromiejskiego
- dyskusja nad planem zagospodarowania Targu Węglowego
- autoreferat archeologa Macieja Szyszki o odkryciach oraz ekspozycji pierwszego kościoła dominikańskiego w Gdańsku
- dyskusja z autorką projektu nowoczesnego wnętrza Hali Targowej w Gdańsku
- omówienie rewitalizacji ul. Wajdeloty w Gdańsku-Wrzeszczu
- prelekcja "Powojenna rekonstrukcja Gdańska a problemy współczesnej zabudowy"
- prelekcja "Muzealnictwo w budynkach muzealnych i na wystawach okazjonalnych"

2005-2008
Duża aktywność oddziału sprawiła, iż stał się on ciałem opiniującym i forum wypowiedzi na najbardziej dyskusyjne tematy. Odbyło się około 40. spotkań z których część zakończyła się wypowiedziami pisemnymi (np. w sprawie ratowania zespołu dworsko-parkowego w Migowie, przeciwko budowie kładki na Motławie, braku postępu w pracach ratunkowych kościoła św. Katarzyny). W czasie spotkań wygłoszono m.in. referaty:
- Jarosław Sianko - "Konserwacja papieru",
- Maria Bojarska-Bigoś i Janusz Tarnacki - "Ratowanie w czasie pożaru dzieł sztuki zgromadzonych w kościele św. Katarzyny w Gdańsku "
- Janusz Ciemnołoński i Bohdan Szermer "Zabudowa Wyspy Spichrzów"
- Anna Kriegsaisen - "Konserwacja dzieł sztuki we Francji"
- Aleksander Piwek - "Architektura i sztuka w dawnej Danii"
- Katarzyna Darecka - "Drzwi Wieży Więziennej w Gdańsku"
- Bohdan Szermer - "Tereny postoczniowe"
- Katarzyna Rozmarynowska - "Historia parku Jaśkowej Doliny we Wrzeszczu"
- Marek Kleczkowski - "Zamek w Ciechanowie - historia i nowe działania"
- Tomasz Karpowicz - "Wieża obronna w ciągu murów obronnych Elbląga"
- Elżbieta Ratajczyk-Piątkowska - "O poddaszach kościoła św. Katarzyny i możliwościach ich adaptacji"
- Zofia Maciakowska - " Urbanistyka Gdańska do XV wieku"

Członkowie wzięli udział w konferencji naukowej - "Konserwacja kościoła św.św. Piotra i Pawła"

Kontynuowane były prelekcje zaproszonych autorytetów z historii i konserwacji zabytków:
- prof. Zygmunt Świechowski - "O sztuce romańskiej w Polsce",
- prof. Kazimierz Kuśnierz - "Urbanistyka historycznego Krakowa"

Zapoznanie się z wynikami badań w terenie:
- wykopy archeologiczne przy ul. Latarnianej w Gdańsku
- odkrycia na gdańskim grodzie

Zorganizowano wyjazdy terenowe w celu poznania bieżących realizacji konserwatorskich do wybranych miejsc:
na Pomorzu: - Chełmno, Malbork
za granicą - 6 (Dania - Niemcy - Francja)

W celu uaktywnienia członków na wniosek ustępującego prezesa przyjęta została zasada - w Oddziale Gdańskim SKZ prezes w jednym ciągu lat może pełnić swoją funkcję jedynie dwukrotnie.

2008-2011
Spotkania członków Oddziału odbywały się w cyklu miesięcznym (z przerwą w okresach wakacyjnych).
Prezentowano i dyskutowano problemy związane głównie z działaniami konserwatorskimi na terenie aglomeracji Trójmiasta.
Odbyło się kilka spotkań interwencyjno-informacyjnych takich jak np.
- zagrożenia związane z realizacją projektu tzw. "Teatru Szekspirowskiego",
- konflikt budowy obiektu handlowego na terenie zabytkowego cmentarza w Chojnicach,
- odbudowa kamieniczek przy kościele św. Jana w Gdańsku,
- problematyka zabudowy Wyspy Spichrzów.
- omawiano nowy regulamin powoływania rzeczoznawców SKZ
- prelekcja Grzegorza Bukala - "Wyniki badań gdańskich fortyfikacji"
- Elżbieta Ratajczyk-Piątkowska - "Koncepcja zagospodarowania poddasza kościoła św. Katarzyny w Gdańsku"
- Katarzyna Darecka - "Prace remontowe w Bramie Wyżynnej"
- Aleksander Piwek - "Zagraniczna konserwacja izraelskich zabytków"
- prelekcja dra Lecha Krzyżanowskiego - "Odbudowa i prace konserwatorskie na terenie historycznego Gdańska z perspektywy historyka sztuki"
- prelekcja prof. Hanny Koćka - Krenz - „Poznań w X wieku w źródłach archeologicznych”
- prelekcja dr Zofii Maciakowskiej - "Najnowsze ustalenia urbanistyczne - gdańskie ulice w średniowieczu i w czasach wczesnonowożytnych”.
- udział w dwóch znaczących w środowisku i w prasie debatach zorganizowanych przy aktywnym udziale zarządu oddziału SKZ
W kilku ważnych sprawach (projektowana realizacja "Gdańskiego Teatru Szekspirowskiego", uszkodzenia późnoromańskich kolumn w Katedrze Oliwskiej, ratowanie murów fundamentowych i piwnicznych na Głównym Mieście w Gdańsku) oddział występował pisemnie do Wojewódzkiego Pomorskiego Konserwatora w Gdańsku oraz Generalnego Konserwatora Zabytków.

Udział w wystawach historyczno-konserwatorskich, które odbyły się na terenie woj. pomorskiego.

Zorganizowanie 3 wyjazdów zagranicznych w celu rozpoznania bieżących rozwiązań konserwatorskich (Niemcy - Włochy).

2011-2014
Odbyły się 22 spotkania, których tematyką były zagadnienia historyczno-konserwatorskie związane z terenem Pomorza Gdańskiego oraz ogólne, o znaczeniu teoretycznym. Prelekcje m.in. wygłosili:
- Katarzyna Darecka - „Malarstwo Sali Czerwonej Ratusza Głównego Miasta w Gdańsku”
- Katarzyna Darecka - „Stolarka okienna w Gdańsku od XIV do pocz. XX w.”
- Antoni Kapuściński - „Zajezdnia w Oliwie-konserwacja ruiny”
- Andrzej Macur - „Prace konserwatorskie w Barcelonie – uwagi krytyczne”
- Aleksander Piwek - „Dzieje browaru cysterskiego w Oliwie”
- Renata Wiloch-Kozłowska - „Mury obronne Tczewa”
- Tomasz Błyskosz - „O zabytkach żuławskich i ich konserwacji”

O problemach konserwatorskich występujących na terenie Województwa Pomorskiego oraz pracy w Urzędzie Konserwatorskim odniósł się nowo wybrany w 2012 r. Wojewódzki Pomorski Konserwator Zabytków – mgr D. Chmielewski.

Do działalności szkoleniowo-poznawczej należy zaliczyć zorganizowanie wycieczek do kościołów Gdańska i jego okolic.

W sprawach merytorycznych podjęto pisemną interwencję dotyczącą wyburzenia na Wyspie Spichrzów zabytkowego spichrza „Woli Łeb”.

Zarząd Stowarzyszenia Konserwatorów Zabytków oddziału gdańskiego postanowił przyznawać coroczne nagrody w konkursie na najlepsze prace magisterskie z zakresu historii i ochrony zabytków, jakie powstały na Wydziale Architektury Politechniki Gdańskiej.

Oddział doprowadził do wydania „Biuletynu Konserwatorskiego” nr 1 w którym zawarte zostały artykuły nie tylko członków SKZ ale także konserwatorów malarstwa ściennego i rzeźby, a także archeologii. Przygotowane teksty, po opracowaniu, ukazały się drukiem w 2013 r.

2014-2018
Spotkania członków oddziału odbywały się średnio raz w miesiącu. Omawiano na nich bieżące sprawy konserwatorskie z Pomorza Gdańskiego, a w szczególności z terenu historycznego Gdańska pogłębione poznaniem in situ najnowszych badań archeologicznych i architektonicznych.

Zorganizowano wraz z SHS o/Gdańsk i Sekcją Konserwatorów przy ZPAP kolejnych edycji nagrody im. J. Stankiewicza,

Kontynuowano wydanie Biuletynu Konserwatorskiego Pomorza Gdańskiego (dwa zeszyty).

Dokonano wyboru najlepszej pracy magisterskiej historyczno-konserwatorskiej obronionej na WA PG.

Wsparto powstanie książki o twórczości zmarłego w 2001 roku arch. Kazimierza Macura.

Zorganizowano odczyty:
- Grzegorza Lechmana - "Program rewitalizacji obszarów zdegradowanych w Gdańsku w latach 2007-2013"
- Andrzeja Macura - "Działalność konserwatorska Kazimierza Macura"
- Anity Jaśkiewicz-Sojak - "Rewaloryzacja pałacu w Wejherowie"
- Piotra Samóla - "Kościoły dominikańskie kontraty pruskiej w średniowieczu"
- Jacka Dyżewskiego - "Organy w gdańskim kościele Franciszkanów"
- Marii Bojarskiej-Bigoś - "Zabytkowe wnętrza w dworze Sierakowskich w Waplewie Wielkim"
- Wiesława Gruszkowskiego - "O przemyśleniach nad dawną i współczesną architekturą"
- Aleksandra Piwka - " Romański kościół w Oliwie"
- Tomasza Błyskosza - "Planowana zabudowa przy Bramie Wyżynnej w Gdańsku" i "Stocznia Gdańska i jej problemy"
- Anny Kriegseisen - "Wystrój barwny gdańskich fasad"
- Anny Gontarz-Bagińskiej i Tomasza Bagińskiego - "Brama Nizinna w Gdańsku"

Członkowie wzięli udział w zwiedzaniu wystaw:
- zabytkowy statek "Sołdek"
- Europejskie Centrum Solidarności w Gdańsku
- Muzeum Tradycji Szlacheckich i Ziemiańskich w Waplewie Wielkim
- Muzeum Narodowym w Gdańsku
- Muzeum Historycznym Miasta Gdańska.

Zorganizowano spotkania w terenie z najnowszymi realizacjami konserwatorskimi bądź wynikami prowadzonych badań archeologicznych i architektonicznych. Na spotkaniach zebraną wiedzę przedstawili:
- Jacek Dyżewski - "Odbudowa prospektu organowego w gdańskim kościele Franciszkanów"
- Bernard Jesionowski - "Kaplica św. Anny na Zamku Wysokim w Malborku"
- Renata Wiloch-Kozłowska - "Nieznane fundamenty i mury spichrzy przy ul. Żytniej"
- Katarzyna Darecka i Aleksander Piwek - "Odkrycia w przyziemiu Ratusza Głównomiejskiego"
- Katarzyna Darecka i Aleksander Piwek - "Komora Palowa Ratusza Głównego Miasta w Gdańsku"
- Maria Bojarska-Bigoś - "Prace w pałacu, kaplicy i w parku - 2016"

Członkowie oddziału wzięli udział w:
- pokazie średniowiecznego szklenia okien (MHMG),
- uroczystości 96 urodzin członka oddziału - prof. W. Gruszkowskiego,
- promocji dwóch publikacji napisanych przez członków oddziału,
- wykładzie Katji Bernhardt (Berlin) zorganizowanym wraz z MHMG, SHS oraz Towarzystwem Domu Uphagena,
- sympozjum Muzeum Narodowego w Gdańsku i w sesji w Muzeum Historycznego Miasta Gdańska.

Na spotkaniach członkowskich omawiano problemy związane z:
- zabudową Wyspy Spichrzów,
- zabudową przy Bramie Wyżynnej i przy kościele NPM w Gdańsku.

Wraz z SHS wypracowano stanowisko zarządu w bieżących sprawach konserwatorskich:
- współczesne malowidła na kamienicach Głównego Miasta w Gdańsku,
- projektowane zmiany w Parku Oliwskim
- kładka przez rzekę Motławę w Gdańsku.

2018 - 2020
Spotkania członków oddziału odbywały się średnio raz w miesiącu. Omawiano na nich najważniejsze sprawy związane z ochroną i opieką na zabytkami województwa pomorskiego, a w szczególności z terenu historycznego Gdańska.

Podjęto bliższą współpracę z Pomorskim Wojewódzkim Konserwatorem Zbytków (mgr Agnieszką Kowalską i jej następcą mgr inż. arch. Igorem Strzokiem). Efektem tego było m.in. przygotowanie „Opinii SKZ Oddziału Gdańskiego w sprawie murów odkrytych w trakcie badań archeologicznych przy ul. Sierocej 6 w Gdańsku (dz. nr 359/3, obręb 090)", a także kilkukrotne uczestnictwo WKZ w spotkaniach oddziału i wymiana poglądów w zakresie bieżących działań przy zabytkach.

Kontynuowano dokonywanie oceny wyboru najlepszej pracy magisterskiej historyczno-konserwatorskiej obronionej na WA PG (w 2018 r. nie przyznano nagrody, w 2019 r. uhonorowano 1 laureata).

Na spotkaniach SKZ odbyły się odczyty:
- Anny Kriegseisen – Wystrój barwny gdańskich fasad,
- Tomasza Błyskosza – Działania NID związane z przygotowaniem wniosku o wpis terenu dawnej Stoczni Gdańskiej na listę UNESCO,
- Piotra Samóla - Najnowsze odkrycia badawcze w XVIII-wiecznym budynku zespołu szpitala Bożego Ciała w Gdańsku przy ul. 3 Maja,
- Katarzyny Dareckiej – analiza zachowanych elementów stolarki okiennej i drzwiowej,
- Tomasza Błyskosza – uwarunkowania konserwatorskie związane z planowanym remontem ul. Szerokiej w Gdańsku, wymianą nawierzchni i zmianą jej geometrii,
- Piotra Samóla – Wyniki badań architektonicznych budynków zespołu dawnego sierocińca przy ul. Sierocej w Gdańsku,
- Katarzyny Dareckiej, analiza zabytkowej stolarki w zespole dawnego sierocińca przy ul. Sierocej w Gdańsku,
- Macieja Marczewskiego - Wyniki badań archeologicznych przy ul. Jaracza w Gdańsku, odkrycia związane z Młodym Miastem,
- Tomasza Błyskosza – Aktualna problematyka ochrony terenu dawnej Stoczni Gdańskiej oraz uwarunkowania związane z planowanymi inwestycjami,
- Marii J. Sołtysik – Willa Śreniawa w Gdyni – historia i zagrożenia,
- Joanny Poczobut – Tepiserie w Angers, dzieje i sposób ekspozycji,
- Grzegoraz Bukala – najnowsze odkrycia przy ul. Okopowej w Gdańsku – relikty Bastionu Wiebego i Baszty Nowej,
- Marii J. Sołtysik – Wspomnienie o doc. dr inż. arch. Ryszardzie Massalskim.

Zorganizowano spotkania terenowe oddziału:
- Ratusz Głównego Miasta Gdańska - Najnowsze odkrycia i przebieg prac konserwatorskich w dawnej Komorze Palowej Ratusza Głównego Miasta Gdańska – prowadzenie Katarzyna Darecka,
- Gdańsk, ul. Sieroca - Odkryte relikty murów dawnej szkoły w zespole sierocińca – prowadzenie kierownik prac Joanna Jarzęcka-Stąporek,
- Gdańsk, ul. Teatralna - Adaptacja budynku Starej Apteki w Gdańsku na cele kulturalne – prowadzenie Anna Safianowicz i Katarzyna Darecka.

Członkowie oddziału wzięli udział w:
- konferencji zorganizowanej w Dworze Artusa w Gdańsku pt.: „Gotyk w Gdańsku, 10-lecie Europejskiego Szlaku Gotyku Ceglanego”.
- konferencji zorganizowanej w Ratuszu Głównego Miasta Gdańska pt.: Wielki Młyn w Gdańsku. Historia, odbudowa, adaptacje. Młyn – dlaczego wielki?”.
- promocji książki pt.: „Młode Miasto Gdańsk (1380-1455) i jego patrymonium"” autorstwa Piotra Samóla, członka gdańskiego oddziału SKZ.
- promocji książki pt.: „Pół wieku z zabytkami w życiu i pracach konserwatorskich gdańskiego architekta” autorstwa Andrzeja Macura, członka gdańskiego oddziału SKZ.
- spotkaniu zorganizowanym w Muzeum Gdańska poświęconemu wspomnieniom o zmarłym prof. dr hab. inż. arch. Wisławie Gruszkowskim, członku gdańskiego oddziału SKZ.

Ponadto na spotkaniach członkowskich omawiano problemy związane z:
- problematyką budowy parkingów podziemnych na terenie Gdańska,
- zabudową terenu dawnej Stoczni Gdańskiej.

Jednocześnie do kilku redakcji prasy lokalnej wystosowano oficjalne stanowisko Gdańskiego Oddziału SKZ w sprawie zasadności objęcia ochroną konserwatorską terenów dawnej Stoczni Gdańskiej.