Wykaz najważniejszych spraw z życia Oddziału Podkarpackiego SKZ



Stowarzyszenie Konserwatorów Zabytków województwa podkarpackiego zostało reaktywowane w roku 2008.

W tym celu odbyło się z inicjatywy pana prof. Marka Gosztyły zebranie przywracające pracę stowarzyszenia, wzięło w nim udział 22 członków, którzy wyrazili chęć przystąpienia do oddziału. Zebranie to odbyło się w budynku plebani Kościoła Matki Bożej Nieustającej Pomocy przy ul. Zielińskiego w Przemyślu. Na prezesa jednomyślnie wybrano prof. Marka Gosztyłę, natomiast opiekunem duchowym został ks. prałat Stanisław Ożóg. Przez cały bogaty okres pracy członków Oddziału podkarpackiego, co roku od chwili reaktywacji, do roku 2019 odbywały się w okresie przełomu stycznia i lutego uroczyste spotkania.

Członkowie od 2008 do 2019 roku spotykali się co kwartał, przeważnie w Jarosławiu, bądź też w Przemyślu, w obiektach Twierdzy Przemyśl. W trakcie wspólnych spotkań kolejni członkowie prezentowali referaty poruszające problematykę ochrony zabytków. Prowadzone były badania naukowe, efekty których publikowano w czasopismach, bądź też opracowywano opinie konserwatorskie. Liczne postulaty konserwatorskie wysyłano do władz samorządowych (m. in. ważną sprawą była opinia na temat prywatyzacji zamku w Krasiczynie).

Z ważniejszych prac członków należy przede wszystkim wymienić prace fotograficzno - dokumentacyjne i publikacje.

W 2009 roku podczas ekspedycji naukowej do Lwowa członkowie Marek Gosztyła i Bogdan Motyl wykonali inwentaryzację fotograficzną zabytkowych kamienic rynku starego Lwowa. Prowadzone badania archiwalne i terenowe uwieńczone zostały wydawnictwem p.t. „Plany Twierdzy Przemyśl", której współautorami byli członkowie Bogdan Bobusia, Marek Gosztyła i Lech Lichołai.

Do archiwizowania zabytków swój wkład wnieśli w 2010 roku członkowie Janusz Motyka i Bogdan Motyl, którzy wykonali dokumentację fotograficzną kapliczek przydrożnych z motywami militarnymi w powiecie Przeworskim.

W latach 2011-2012 przeprowadzono badania zespołu drewnianej architektury w Pacławiu, a efektem tych badań był artykuł w Wiadomościach Konserwatorskich autorstwa Marek Gosztyły i Bogdana Motyla „Badania nad budownictwem domów drewnianych Pacławia i okolic (powiat przemyski)”. Wiadomości Konserwatorskie nr 31/2012.

Prowadzone były badania nad zabytkowymi obiektami drewnianymi w zespołach miejskich Przemyśla, Jarosławia, Sieniawy, Przeworska i Pacławia. Wyniki tych prac zawarto w artykule naukowym.

W roku 2013 członkowie udali się w kolejną ekspedycję naukową w celu przebadania pozostałości po obiektach Twierdzy Przemyśl znajdujących się w pasie przygranicznym po stronie ukraińskiej. Również w tym roku członkowie Marek Gosztyła i Bogdan Motyl podjęli badania stanu zachowanych zespołów dworskich w powiecie jarosławskim i przemyskim, zakończonych cenną dokumentacją fotograficzną. Prowadzono też badania nad wpływem stylu zakopiańskiego na architekturę Podkarpacia, efektem prac był kolejny artykuł naukowy.

W roku 2014 podczas ekspedycji zagranicznej na kresy dawnej Rzeczypospolitej, członek Artur Dobrucki, wykonał inwentaryzację fotograficzną twierdz kresowych. Na spotkaniach były prezentowane zachowane dzieła obronne. Oprócz tego w roku 2014 po zakończonych badaniach kościoła Matki Bożej Nieustającej Pomocy na Błoniu w Przemyślu, a prowadzonych przez członków Marka Gosztyłę, ks. Prałat Stanisława Ożoga i Lecha Lichołai wydana została monografia „Kościół i parafia NMP Nieustającej Pomocy Przemyśl-Błonie”.

W roku 2015 członek koła Bogdan Motyl w czasie ekspedycji zagranicznej wykonał inwentaryzację fotograficzną rezydencji, zamków i kościołów znajdujących się w okolicy Lwowa. Pokłosiem tego wyjazdu była wystawa fotograficzna.

W roku 2016 podjęto prace badawcze nad infrastrukturą przemysłową miasta Przemyśla, zwłaszcza wodociągów wojskowych. Tymi zagadnieniami zajmował się Janusz Motyka i Bogdan Motyl.

W roku 2017 sfinalizowano wydawnictwo o charakterze przewodnika historyczno-przyrodniczego po powiecie przemyskim. Współautorami publikacji, która ukazała się w 2018 r. byli członkowie Bogdan Motyl, Józef Kalinowski i Rafał Oleszek. Redaktorem naukowym był prof. Marek Gosztyła.

W 2019 roku ukazała się publikacja Bogdana Motyla p.t „Forty Gminy Żurawica” oraz p.t „Fort Werner XII”. W tym też roku Marek Gosztyła i Bogdan Motyl kontynuowali badania nad infrastrukturą przemysłową miasta Przemyśla i okolic. Efektem była kolejna publikacja w 2020r. Bogdana Motyla p.t. „Krótka historia kolei” pod redakcją Marka Gosztyły. Na uwagę zasługują również inicjatywy członków mających na celu upamiętnienia postaci historycznych związanych z regionem. Do zakończonych sukcesem upamiętnień z inicjatywy pana Józefa Kalinowskiego należy pomnik Piotra Michałowskiego, który został odsłonięty w Zakładzie Arboretum w Bolestraszycach.

Członkowie Oddziału podkarpackiego brali czynny udział w licznych inicjatywach na rzecz ratowania pomników historii.